Τρίτη, 28 Ιουνίου 2016

Η "Δεξιά" μας, ο Λεωνίδας Κύρκος και οι "καθολικές μάζες".


Οι εργασίες του Γ' Συνεδρίου της ΕΦΕΕ έγιναν στο διάστημα 10 με 22
Μαΐου, του 1966. 

Το πολιτικό πλαίσιο, λίγο πολύ γνωστό: Ιουλιανά του 1965, δοτές κυβερνήσεις, υπό Νόβα και Τσιριμώκο, στη συνέχεια η τρίτη βασιλική κυβερνηση, με πρωθυπουργό τον Στέφανο Στεφανόπουλο, μια κυβέρνηση που αποδείχθηκε και η πλέον "σταθερή" και μακροβιότερη  (17 Σεπτεμβρίου 1965 – 22 Δεκεμβρίου 1966), από την θλιβερή αυτή σειρά των πολιτικών σχημάτων της αποστασίας. 

Το λαϊκό κίνημα, μετά την μεγαλειώδη έξαρση του 1965, σε ύφεση, ενώ οι συμμορίες του παρακράτους, είχαν αρχίσει να ξανακάνουν δυναμικά την εμφάνισή τους. Παράλληλα, στα Πανεπιστήμια, οι ακροδεξιές οργανώσεις τύπου ΕΚΟΦ και "4η Αυγούστου", οργίαζαν σε βάρος των αριστερών και γενικότερα των δημοκρατικών φοιτητών. Προβοκάτσιες, αλλά και φωνές που ζητούσαν επιτακτικά "δυναμικές" λύσεις από το στράτευμα, στο πολιτικό πρόβλημα της ωρας, ήταν στην ημερήσια διάταξη. 

Η ΕΔΑ, κυρίαρχη στο χώρο της Αριστεράς, έχοντας μετεξελιχθεί 100% σε ένα ρεφορμιστικό, σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, ακολουθώντας την αντίστοιχη μετεξέλιξη του ΚΚΕ στην υπερορία, μπροστά στον κίνδυνο της δικτατορίας, διατυπώνει το περίφημο πρόγραμμά των 5 σημείων, το οποίο ζητάει επιτακτικά τη συνεργασία όλων των πολιτικών χώρων, από την Αριστερά, το Κέντρο, αλλά και το δεξιό κόμμα της ΕΡΕ, ως την ανακτορική κυβέρνηση του Στεφανόπουλου, προκειμένου να αποτραπεί η εκτροπή και το πραξικόπημα. 

Ο Λεωνίδας Κύρκος, βασικό στέλεχος τότε της ΕΔΑ, χαιρετίζει την έναρξη των εργασιών του Γ' Συνεδρίου της ΕΦΕΕ, κινούμενος στο παραπάνω πλαίσιο. Ο λόγος του, προϊόν ενός ανίατου πόθου για ενότητα και διάλογο με την Δεξιά του 1966. Την Δεξιά της "καρφίτσας" και των άλλων παρακρατικών, την Δεξιά των εκοφιτών και των δολοφόνων του Γρηγόρη Λαμπράκη. 

Και τι δεν είπε ο Λεωνίδας στον λόγο του. Μίλησε για την ανάγκη διαλόγου με την "δεξιά" μας, προκειμένου να ξεκινήσει η οικοδόμηση της δημοκρατίας στον τόπο μας. Μίλησε για την ανάγκη της ενότητας, με τους σοσιαλδημοκράτες, τους κεντρώους και - πιθανά νομίζοντας ότι ομιλεί σε αμφιθέατρο της Ρώμης, υπερβαίνοντας την πραγματικότητα χωροχρονικά - κάλεσε σε ενότητα και τις ... καθολικές μάζες. 

Τα κατάφερε τόσο καλά, ώστε ένας Εκοφίτης, ακούγοντας συνεχώς το "δεξιά μας", δεν άντεξε και αναφώνησε συγκινημένος, το "Κύρκο μας" !!! Στη συνέχεια, ο εκπρόσωπος της ΕΡΕ που πήρε το λόγο, ούτε λίγο, ούτε πολύ, συμφώνησε σχεδόν σε όλα με τον Εδαΐτη πολιτικό. 

Μπορεί να ενθουσιάστηκαν οι νεολαίοι της ΕΡΕ και οι εκοφίτες με την ομιλία του Κύρκου, σίγουρα όμως δεν ενθουσιάστηκαν, οι δημοκρατικοί φοιτητές και φυσικά, τα μέλη του μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος, που είχαν αρχίσει να κάνουν αισθητή την παρουσία τους στις πανεπιστημιακές σχολές.  

 Περιοδικό "Αναγέννηση", τεύχος 20-21, Μάιος-Ιούνιος 1966, σελ. 14. Απολαυστικό απάνθισμα της ομιλίας του Λεωνίδα Κύρκου, στην έναρξη των εργασιών του Γ' Συνεδρίου της ΕΦΕΕ. 

Όλοι βέβαια γνωρίζουμε τι έγινε: Καμιά τέτοια "ενότητα" ή "συνεργασία" δεν επιτεύχθηκε και φυσικά, η δικτατορία δεν αποτράπηκε, βρίσκοντας η κήρυξή της, εντελώς απροετοίμαστη την ΕΔΑ και την υπόλοιπη Αριστερά. 

Πάντως ο Κύρκος, δεν θα το βάλει κάτω. Μετά το 1974, από τα προεκλογικά μπαλκόνια, άλλοτε ως ΚΚΕ Εσωτερικού, άλλοτε ως "Συμμαχία" ή "Συνασπισμός της Αριστεράς", θα συνεχίσει να καλεί μονότονα, κουραστικά και επιτακτικά, σε "διάλογο" και "συνεργασία", τους εκπροσώπους και φορείς της ελληνικής Αντίδρασης. Το όνειρό του, που τελικά αναγόταν στην προδικτατορική περίοδο (όσο και αν έγραφε για αλλαγή της Δεξιάς και του Καραμανλή, ως προς το "δημοκρατικότερο", μόνο με τη Μεταπολίτευση), φάνηκε να γίνεται πραγματικότητα με την κυβέρνηση Τζανετάκη, αλλά δεν κράτησε πολύ.  

Δευτέρα, 4 Απριλίου 2016

Μια συνηθισμένη ιστορία της Κατοχής

Οι άμεσοι λόγοι τώρα που έσπρωξαν σε οργάνωση πρώτα - πρώτα τα θύματα των πολέμων και του στρατού (σακάτηδες, χήρες, ορφανά, αδελφές, γονείς των σκοτωμένων και χαμένων στον πόλεμο και των πεθαμένων στο στρατό), και ύστερα μια μεγάλη μερίδα από τους αποστρατευμένους, οι κυριώτεροι απ'αυτούς τους λόγους είναι οι εξής : Πρώτον η μεγάλη, η άμετρη αθλιότητα και δυστυχία των μεγάλων φτωχών λαϊκών μαζών ύστερ'από την αποστράτευσή τους. Δεύτερον η εγκληματική αδιαφορία του κράτους απέναντι και στις πιο στοιχειώδεις απαιτήσεις τόσο των απροστατεύτων θυμάτων, που το ίδιο το Κράτος είχε δημιουργήσει με τους συνεχείς πολέμους του, όσο και των φτωχών εφέδρων. Αυτούς το Κράτος, αφού πρώτα τους αφαίρεσε με τη βία ό,τι εφόδια είχανε για τη δουλειά τους και για τη ζωή τους, αφού τους κράτησε χρόνια πολλά μακριά απ'τά σπίτια τους και έκανε τη δουλειά του με τα τομάρια τους, ύστερα, όσοι απέμειναν ζωντανοί τους απέλυσε και τους λησμόνησε ολότελα. Τους εγκατέλειψε χωρίς καμιά βοήθεια ανυπεράσπιστους στον αγώνα το σκληρό και τον άνισο της ζωής της μεταπολεμικής. Και άνισος ήταν ο αγώνας της ζωής των, διότι τώρα επάνω στη ράχη τους έβλεπαν μεγάλους νεοπλούτους που μάζεψαν τεράστια κέρδη στους πολέμους. Και τρίτον ένα γενικό μέσα σ'όλον το λαό αίσθημα υπέρτατης αγανακτήσεως για τη μάταια σπατάλη του αίματος και μια γενική επίσης απέχθεια και μίσος εναντίον του πολέμου και του στρατού.



 Διήγηση του παλαίμαχου αγωνιστή της εαμικής εθνικής αντίστασης, Εμμανουήλ Φρουδάκη, από τη Νεάπολη Λασιθίου Κρήτης:

Δαβίδ Γαλανάκης

Ένας αξέχαστος τύπος της Νε­άπολης ήταν ο Δαβίδ Γαλανάκης. Πολλοί δεν ξέρουν την ιστορία του και τον κατατάσσουν στους ζητιά­νους. Δεν ήταν όμως ζητιάνος. Ήταν από καλή οικογένεια και έλαβε μέ­ρος στον πόλεμο της Μικράς Ασίας. Εκεί ένα βλήμα οβίδας τον τραυμά­τισε στο κεφάλι, δεν έγινε σωστή θε­ραπεία και από τότε έμεινε με μια διανοητική αναπηρία. Σύνταξη δεν πήρε ποτέ και ζούσε με τη μητέρα του σέ ένα μικρό φτωχικό δωμάτιο στήν πλατεία των Τριών Ιεραρχών. Κουβαλούσε νερό στα σπίτια και του έδιναν μια δραχμή ή πενήντα λεπτά. Όταν του έδιναν λάδι δεν ήθελε να πάρει περισσότερο από αυτό που είχε ανάγκη.
Τις πρώτες μέρες που ήρθαν οι Γερμανοί στη Νεάπολη μας είχαν επιτάξει το φούρνο, που εκεί δούλευα κι' εγώ. Οι κάτοικοι δεν κυκλοφορούσαν και η πλατεία ήταν άδεια από κόσμο, εκτός από μας που δουλεύαμε στο φούρνο. Μια μέρα είδα να περπατάνε στην πλατεία, ένας Γερμανός αξιωματικός κρατώντας ένα καμουτσί, πα­ρέα με έναν Ιταλό με το όνομα Αλμπέρτο, παντρεμένο στον Άγιο Νι­κόλαο πριν την Κατοχή και με ένα Εβραίο με το όνομα Φαζόλ, που ήξερε ιταλικά-γερμανικά και έκανε το
διερμηνέα. Εκείνη την ώρα ερχόταν ο Δαβής από τούς Τρεις Ιεράρχες με το σταμνί για να πάρει νερό από το σιντριβάνι. Ξυπόλητος καθώς ήταν πλησίασε πίσω τους, και ακολουθώντας τους, τους έκανε άσκημες χειρονομί­ες. Όταν τον αντιλήφθηκε ο Γερμανός, τον χτύπησε με το καμουτσί. Ο Δαβής άρχισε να τους βρίζει και ο Γερμανός έβγαλε το πιστόλι να τον πυροβολήσει. Ο Φαζόλ που γνώριζε το Δαβή, του λέει ότι είναι τρελός αλλά ακίνδυνος. Αυτοί γέλασαν και ο Δαβής γέμισε το σταμνί του και έφυγε βρίζοντάς τους.

Στο σπίτι του Δημητρίου που ήταν στην αγορά έμεναν Ιταλοί. Όταν τον έβλεπαν να περνά, του έριχναν νερό κι' αυτός τους έβριζε λέγοντας: «Ανάθεμα το καράβι που σας ήφερε πουτάνας γεννήμα­τα», «σφαγή να δω στο βασίλειό σας». Οι Ιταλοί γελούσαν και οι Έλληνες χαιρόντουσαν γι' αυτά που τους έλεγε.

Όταν κατέρρευσε η Ιταλία και ήρθαν οι Γερμανοί, έμειναν στο ίδιο οίκημα. Κάποιος τους είπε για το Δαβή κι έκαναν κι αυτοί το ίδιο. Ο Δαβής συμπλήρωνε: «Την αποσβουρά των Ιταλώ να πάθε­τε».

Αν και ήταν φτωχός, ουδέποτε έφαγε από ιταλική καραβάνα, ούτε δέχτηκε να φορέσει ρούχα και παπούτσια από τους κατακτη­τές. Ήταν σαν το μαντρόσκυλο που ξεχωρίζει τον εχθρό από το φίλο.

Πέθανε το Σεπτέμβρη τού 1952 και πλήθος κόσμου βρέθηκε στην κηδεία του. Για μένα ήταν πραγματικός πατριώτης αλλά η πατρίδα, αν και ήταν τραυματίας πολέμου, δεν τον βοήθησε.

Παρασκευή, 4 Μαρτίου 2016

Ο "εβραιοκίνητος μπολσεβικισμός".

Ένα θέμα, γενικότερου ιστορικού ενδιαφέροντος, αφού το ελληνικό διαδίκτυο, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 - με το usenet και στη συνέχεια το www - είχε κατακλυστεί από τις θεωρίες συνωμοσίας με θέμα τους Εβραίους ενάντια στον "ελληνισμό", τα ασφαλίτικα σκουπίδια τύπου "Πρωτοκόλλων", "εβραιομπολσεβίκων", κλπ. (Τελικά, ο Δημήτρης Ψαρράς, στο βιβλό του "Το μπεστ σέλλερ του μίσους: Τα "Πρωτόκολλα των σοφών της Σιών" στην Ελλάδα, 1920-2013" (εκδ. Πόλις, 2013), έχει αναμφίβολα δίκιο, όταν θεωρεί τον αντισημιτισμό βασικό δομικό στοιχείο της ελληνικής κοινωνικής και πολιτικής ζωής και δεν είναι υπερβολικός, όταν χαρακτηρίζει τον 20ο αίώνα ως τον "αιώνα του Αριστείδη Ανδρόνικου). 

Αντί εισαγωγής: Κάποιες απαραίτητες διευκρινίσεις.
ό 
Ο όρος «σοβιετική κυβέρνηση», χρησιμοποιείται στο παρόν κείμενο με την ευρύτερη έννοια. Αναφέρεται:
• Στα επίσημα όργανα του Κομμουνιστικού Κόμματος: Το Συνέδριο και η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος. Πολιτικό Γραφείο, Οργανωτικό Γραφείο, Γραμματεία. Το Κόμμα ήταν αποκλειστικός φορέας της πολιτικής δύναμης, ενώ τουλάχιστον προς τα έξω έδινε την εντύπωση ενός μονολιθικού οργανισμού, αφού απαγορευόταν η ύπαρξη οποιασδήποτε οργανωμένης αντιπολίτευσης.
• Στα αντιπροσωπευτικά και νομοθετικά όργανα του σοβιετικού κράτους (Συνέδριο Αντιπροσώπων του Λαού, Ανώτατο Σοβιέτ, Προεδρείο Ανωτάτου Σοβιέτ, κλπ) και των επιμέρους σοσιαλιστικών δημοκρατιών.
• Στην διοίκηση του σοβιετικού κράτους και στα παρακλάδια της.
• Στην κυβέρνηση και στα υπουργεία (επιτροπάτα).
• Στο στράτευμα.

Δεν θα γίνει αναφορά στην εκπαίδευση, στα τεχνολογικά, επιστημονικά ινστιτούτα και στους πολιτιστικούς συλλόγους.

Επίσης, αν και θα αναφερθεί πολλάκις στο παρακάτω κείμενο, εκ των προτέρων σημειώνουμε ότι ο πληθυσμός της Σοβιετικής Ένωσης που ήταν εβραϊκής καταγωγής ήταν περίπου το 2% του συνόλου (2.500.000 με 3.000.000 την δεκαετία του 20).

Οι Εβραίοι στο Κομμουνιστικό Κόμμα (μπολσεβίκοι).

Το κόμμα, αποτέλεσε τη βασική πηγή εξουσίας στη Σοβιετική Ένωση. Καθόριζε τη γενική πολιτική του κράτους, μέσω των αποφάσεων των ανώτερων οργάνων του. Η πολιτική αυτή, υποτίθεται εφαρμοζόταν όσο το δυνατό πιστότερα από τα μέλη του, που κατείχαν θέσεις «κλειδιά» στους κρατικούς οργανισμούς, υπουργεία, επιτροπές, κλπ.

Ο αριθμός των Εβραίων στη φράξια των μπολσεβίκων που δημιουργήθηκε το 1903 στα πλαίσια του Ρωσικού Σοσιαλδημοκρατικού Εργατικού Κόμματος, ήταν περιορισμένος. Όχι μόνο συγκριτικά με «αμιγείς» εβραϊκές πολιτικές οργανώσεις, όπως το Bund και άλλα ανεξάρτητα εβραϊκά σοσιαλιστικά κόμματα (π.χ. Σιωνιστικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, Εβραϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα Εργατών, κλπ), αλλά ακόμα και σε σχέση με τους μενσεβίκους.

Δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα για τον αριθμό των Εβραίων που ήσαν οργανωμένοι στο Κόμμα πριν την επανάσταση του 1917. Ο λόγος για αυτήν την έλλειψη στοιχείων είναι απλός. Ο θεσμός της απογραφής και αξιολόγησης και ανακαταγραφής των μελών των κομμουνιστικών κομμάτων καθιερώθηκε μετά την ίδρυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Αν λάβουμε λοιπόν υπόψη την πρώτη μεγάλη απογραφή των μελών του Κόμματος που έγινε το 1922, βλέπουμε ότι πριν το 1917 στο μπολσεβίκικο κόμμα ήσαν οργανωμένα 964 μέλη εβραϊκής καταγωγής. Μέσα στα κοσμοϊστορικά γεγονότα της επανάστασης, μέσα δηλαδή στο 1917, οργανώθηκαν άλλοι 2.182 Εβραίοι στο Κόμμα. Στις αρχές του 1917, το μπολσεβίκικο κόμμα φαίνεται να είχε κάπου 23.000 οργανωμένα και ενεργά μέλη. Αν υπήρχαν 1.000 Εβραίοι σε αυτό, αυτόματα σημαίνει ότι αποτελούσαν λιγότερο από το 5% του συνόλου, τη στιγμή που οι Λιθουανοί με μικρότερο συνολικά πληθυσμό από τους Εβραίους της Τσαρικής Αυτοκρατορίας αποτελούσαν το 7% των μελών του Κόμματος. Συγκριτικά, αξίζει να σημειωθεί ότι μόνο το Bund που ήταν μια αμιγής εβραϊκή σοσιαλιστική οργάνωση, είχε 33.000 μέλη.

Στην περίοδο 1903-1917, όπου το μπολσεβίκικο κόμμα ήταν παράνομο και λειτουργούσε υπό τον Λένιν ως μυστική οργάνωση με συνωμοτικούς κανόνες, στην ηγεσία του υπήρχαν Εβραίοι. Στις ιστορικές τρόικες (τριάδες), που καθοδηγούσαν το κόμμα, συμμετείχε το λιγότερο πάντα ένα μέλος εβραϊκής καταγωγής, εκτός από την περίοδο 1903-1905.

Από το 1903-1905, ο ξεχασμένος σήμερα Viktor Taratuta (από τους βετεράνους του κόμματος, αφού ήταν μέλος του από το 1898). Από το1907-1911 ο Grigori Zinoyev. Από το 1911 ως το 1914, υπήρχαν δύο Εβραίοι, ο Grigori Zinoyev και ο Lev Kamenev, ενώ κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, μόνο ο Zinoyev. Σε μεσαίο επίπεδο στελεχών, πολλοί Εβραίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο, ειδικά στη σύνδεση της ηγεσίας που παρέμενε στη Ρωσία, με τα στελέχη που είχαν καταφύγει στο εξωτερικό. Αξίζει να αναφερθούν η Rozalya Zemlyachka, ο Maxim Litvinov (Valakh), ο Viktor Taratuta και φυσικά ο πολύ γνωστός αργότερα για τον μαχόμενο αθεϊσμό του και ηγέτης της αντιθρησκευτικής εκστρατείας των μπολσεβίκων, Emelian Yaroslavsky.

Το 1907, τρία από τα δεκαπέντε μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος ήσαν εβραϊκής καταγωγής: Zinovyev, Goldenberg καιTaratuta. Στο 6ο Συνέδριο του Σοσιαλιστικού Δημοκρατικού Εργατικού Κόμματος Ρωσίας, στο λεγόμενο Συνέδριο της Πράγας, (θα συγκληθεί το 1912 στην τσεχική πρωτεύουσα), δύο από τα έξι μέλη του Πολιτικού Γραφείου του ενιαίου κόμματος θα είναι Εβραίοι: Οι Zinovyev και Shvartsman.

Στους μήνες μεταξύ της αστικοδημοκρατικής επανάστασης του Φεβρουαρίου του 1917 και της Οκτωβριανής Επανάστασης, το ποσοστό των Εβραίων στο Κόμμα, αυξήθηκε δραματικά. Ο βασικός λόγος ήταν η προσχώρηση σε αυτό του Τρότσκι και της κεντριστικής του ομάδας.
Τον Απρίλιο του 1917, τρία από τα εννέα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής ήσαν Εβραίοι:
Οι Kamenev, Zinovyev και Sverdlov. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, έξι από τα εικοσιένα μέλη: Οι Kamenev, Sokolnikov, Sverdlov, Zinovyev, Τρότσκι και Uritsky.

Με λίγα λόγια, μπορεί ο απόλυτος αριθμός Εβραίων στο μπολσεβίκικο κόμμα να ήταν γενικά μικρός, στην ηγεσία του όμως, καθώς και στα άτομα που βρίσκονταν σε στενή σχέση με τον Λένιν η αντιπροσώπευση είναι αυξημένη.

Η έννοια του «Εβραίου» βέβαια είναι απολύτως σχετική. Τόσο ο Μαρξ, όσο και οι Λένιν, Στάλιν, δεν αποδέχονταν την ύπαρξη «εβραϊκής εθνότητας» και «εβραϊκού έθνους». Στις περίφημες μελέτες του Στάλιν για το εθνικό ζήτημα υπό το πρίσμα του μαρξισμού, οι Εβραίοι ως θρησκευτική κυρίως μειονότητα , δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για να αναγνωριστούν ως έθνος. Σε αυτό δεν φαίνεται να είχαν αντίρρηση ακόμα και οι εβραϊκής καταγωγής μπολσεβίκοι ηγέτες. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς βέβαια, αφού και αυτοί, κατάγονταν από οικογένειες που είχαν θρησκευτικά και πολιτισμικά αφομοιωθεί από τη Ρωσία. Είχαν σπουδάσει σε ρωσικά σχολεία και σχολές, αγνοούσαν στην πλειονότητά τους την εβραϊκή γλώσσα Yiddish, ενώ οι οικογένειές τους είχαν πλήρως ενταχθεί στη ρωσική παράδοση και τρόπο ζωής. Οι γονείς τους ήσαν γεωπόνοι, κατασκευαστές ή διανοούμενοι, με εξαίρεση τον Lazar Kaganovich που προερχόταν από μια εργατική οικογένεια, αφού ο πατέρας του εργαζόταν ως υπάλληλος σε υποδηματοποιία.

Το 1918 στο κόμμα οργανώθηκαν 2.172 ακόμα Εβραίοι. Στα έτη 1919 και 1920 (περίοδος του αιματηρού Εμφυλίου και των άγριων πογκρόμ από τους Λευκούς ενάντια στους Εβραίους, ειδικά στην Ουκρανία υπό την διοίκηση του Πετλιούρα), οργανώθηκαν άλλα 11.471 μέλη εβραϊκής καταγωγής. Μεγάλος αριθμός, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς, ότι την ίδια περίοδο πήραν την κομματική ιδιότητα μόνο 14.120 Ουκρανοί – συγκριτικά ο πληθυσμός των Ουκρανών ήταν δεκαπλάσιος από τον εβραϊκό στη ρωσική αυτοκρατορία.

Το 1922, έτος κομματικής απογραφής και ελέγχου της κομματικής ιδιότητας, το ποσοστό των Εβραίων στο Κόμμα ανερχόταν στο 5,21%. Συγκριτικά, το 1922 στο Κόμμα, υπήρχαν μόνο 2.217 μέλη γερμανικής καταγωγής. Ο πληθυσμός των Γερμανών στην προεπαναστατική Ρωσία ήταν περίπου 1.400.000 ψυχές.

Το 1927 (τελευταία χρονιά που υπάρχουν αναλυτικά στοιχεία), στο Κόμμα βρίσκονται 49.627 μέλη εβραϊκής καταγωγής, ποσοστιαία το 4,34% του συνολικού αριθμού των μελών του Κόμματος. Αντίστοιχα, έχουμε μόλις 0,49% Γερμανούς και 1,66% Πολωνούς. Όσο αφορά την κοινωνική δομή, οι Εβραίοι ταξινομήθηκαν ως εξής:
Εργάτες: 67,5% στην Ουκρανία, 47,8% στη Ρωσία και 7,22% στη Λευκορωσία.
Υπάλληλοι γραφείου, διανοούμενοι, κλπ: 28,8% στην Ουκρανία, 47,8% στη Ρωσική Σοβιετική Δημοκρατία και 19% στη Λευκορωσία. Απόλυτη απουσία αγροτών!

Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία είναι του 1940, από την Ουκρανία. Το ποσοστό των Εβραίων που είναι μέλη του ουκρανικού κόμματος ανέρχεται στο 13,4% του συνόλου των μελών. Αντιπροσωπεύει μόνο το 4,9% του εβραϊκού πληθυσμού στην Ουκρανία. Αναφέρεται ειδικά η Ουκρανία, γιατί σε αυτήν βρισκόταν συγκεντρωμένο πάνω από το 50% των Εβραίων της Σοβιετικής Ένωσης. Με βάση αυτήν την αναλογία, κάποιοι ερευνητές, συμπεραίνουν ότι το ποσοστό των μελών του κόμματος σε ολόκληρη την Σοβιετική Ένωση που ήταν εβραϊκής καταγωγής, πρέπει να ανερχόταν το 1940, στο 4,9% περίπου.

Η μεγάλη αύξηση της συμμετοχής των Εβραίων στο μπολσεβίκικο κόμμα μετά το 1917, έχει σίγουρα τις αιτίες της. Αιτίες που πρέπει να αναζητηθούν στην πραγματικότητα της εποχής και όχι στα ευφάνταστα και πολλές φορές στα όρια του φαιδρού συνωμοσιολογικά σενάρια που έχουν κυκλοφορήσει κατά καιρούς.

Καταρχάς, το νέο καθεστώς επειγόταν να βρει άτομα με κατάλληλο κοινωνικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο για τις ανάγκες του, γεγονός που έκανε τον πληθυσμό των Εβραίων της Ρωσίας μια καλή δεξαμενή άντλησης στελεχών για τη γραφειοκρατία και τις κομματικές θέσεις. Ένας πληθυσμός αστικοποιημένος, με μέσο μορφωτικό επίπεδο υψηλότερο σε σχέση με άλλες εθνότητες της παλιάς Ρωσίας. Οι Εβραίοι στην Σοβιετική Ένωση, ειδικά στην πρώτη περίοδο της ύπαρξής της, πήραν την θέση που είχαν οι Γερμανοί διαχρονικά στην τσαρική περίοδο.
Το 1917, υπήρχαν πολλοί Εβραίοι βετεράνοι σοσιαλιστές, με μεγάλη εμπειρία στους κοινωνικούς και εργατικούς αγώνες ενάντια στην τσαρική απολυταρχία. Γι αυτούς, η ένταξη στο κόμμα των μπολσεβίκων αποτέλεσε μια επιλογή, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «μονόδρομος».
Πολλοί Εβραίοι επίσης, έχοντας υποστεί αφάνταστες ταπεινώσεις και καταπιέσεις στην τσαρική περίοδο, βρήκαν την ένταξη στο κόμμα ως ευκαιρία να εκπληρώσουν τις ατομικές τους φιλοδοξίες και γιατί όχι και την δυνατότητα να καταλάβουν μια καλά αμειβόμενη θέση.

Εννοείται ότι η θέση που ακούγεται κατά καιρούς ότι το μπολσεβίκικο κόμμα, αλλά και το σοβιετικό καθεστώς ήταν «εβραϊκά δημιουργήματα» – παραλλαγή ή μετεξέλιξη της πανάρχαιας αντισημιτικής θέσης για την «παγκόσμια εβραϊκή συνωμοσία» – είναι εντελώς εσφαλμένη, γελοία και ανιστόρητη.


 Οι Εβραίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της Οκτωβριανής Επανάστασης και στην εδραίωση του νέου σοβιετικού καθεστώτος. Όχι όμως περισσότερο σημαντικό, από αυτόν που διαδραμάτισαν άλλες εθνότητες, με πάνω από όλες τους Ρώσους και του Λετονούς.

Οι Εβραίοι στις δομές του σοβιετικού κράτους.

Οι Εβραίοι κατείχαν σημαντικές θέσεις στην ηγεσία του Κόμματος στην δεκαετία του 1920, ενώ εξακολουθούσαν να αντιπροσωπεύονται σε μεγάλο βαθμό και στην δεκαετία του 1930.

Το 1918, τέσσερα από τα δεκατέσσερα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής ήσαν Εβραίοι: Ο Sverdlov, ο Τρότσκι, ο Zinovyev και ο Sokolnikov. Το 1919 πάλι, τέσσερα από τα δεκαεννέα μέλη, ήσαν Εβραίοι. Οι Τρότσκι, Zinovyev, Kamenev (που πήρε την θέση του Sokolnikov) και o Ράντεκ. Το 1921, έχουμε πέντε από τα 25 μέλη (20%). Η αναλογία στα αναπληρωματικά μέλη ήταν σαφώς μικρότερη.
Το 1939, οι αναλογίες είναι σαφέστατα διαφορετικές, όπου οι Εβραίοι ποσοστιαία αντιπροσωπεύουν το 10% των μελών της Κεντρικής Επιτροπής (το αντίστοιχο ποσοστό στο Κόμμα ήταν περίπου 4%).

Στο Πολιτικό Γραφείο, ανώτερο καθοδηγητικό όργανο του Κόμματος, (τα μέλη του εκλέγονταν από την Κεντρική Επιτροπή, την οποία με τη σειρά της εξέλεγε το Συνέδριο του Κόμματος), το πρώτο εξάμηνο του 1920, τρία από τα μέλη του ήσαν Εβραίοι: Ο Τρότσκι, ο Ζηνόβιεφ και ο Καμένεφ. Μετά την εσωκομματική μάχη και την εκδίωξη από το Κόμμα της λεγόμενης Ενωμένης (τροτσκοζηνοβιεφικής ) Αντιπολίτευσης, τα πράγματα αλλάζουν. Το 1927, δεν υπάρχει κανένας Εβραίος στο Πολιτικό Γραφείο. Σημαντικό, αν σκεφτεί κανείς ότι στην ουσία το Πολιτικό Γραφείο ήταν και η πηγή των αποφάσεων και ότι μόλις το 1990, μετά το 28ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ, παραχώρησε τις αρμοδιότητές του στο Ανώτατο Σοβιέτ και στο Συνέδριο των Λαϊκών Αντιπροσώπων. Πάντως, όπως και να είναι, στην δεκαετία του 1930, ο εβραϊκής καταγωγής μπολσεβίκος Lazar Kaganovich, θα καταλάβει μια θέση στο Πολιτικό Γραφείο του Κόμματος, παράλληλα με την καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ουκρανίας.

Στις δεκαετίες του 1920 και 30, πολλοί Εβραίοι θα καταλάβουν σημαντικές θέσεις και στα άλλα ανώτερα κομματικά όργανα (Οργανωτικό Γραφείο [Orgburo], Γραμματεία [Secretariat], κλπ). Μεταξύ άλλων, πάλι ο Lazar Kaganovich και ο μικρότερος αδερφός του Μιχαήλ, οι Lev Mekhlis, M. Rukhimovich, A. Yakovlev (Epshtein) και φυσικά ο ακτιβιστής μπολσεβίκος Ian Gamarnik που θα αυτοκτονήσει το 1937 στην περίοδο της σταλινικής τρομοκρατίας, για να αποκατασταθεί επίσημα το 1955.

Πολλά από αυτά τα στελέχη θα χαθούν στις διώξεις της περιόδου 1937-38, εννοείται όχι εξαιτίας της καταγωγής τους.

Δεν έχουν γίνει ακόμα σοβαρές έρευνες για την θέση που είχαν οι Εβραίοι στα κομμουνιστικά κόμματα των άλλων δημοκρατιών της Σοβιετικής Ένωσης. Ειδικά για την Ουκρανία και τη Λευκορωσία, όπου βρισκόταν το μεγαλύτερο μέρος της εβραϊκής μειονότητας.

Στην Ουκρανία το 1927, τα κομματικά μέλη εβραϊκής καταγωγής ήσαν πάνω από 20.000, περίπου το 12% του συνόλου των μελών του ουκρανικού κόμματος. Στην Δημοκρατία της Λευκορωσίας που βρισκόταν ένας μεγάλος αριθμός Εβραίων, ειδικά στις πόλεις, υπήρχαν αντίστοιχα 6.012 μέλη, που αναλογούσαν στο πολύ μεγάλο 24% του συνόλου. Ανεξάρτητα από αυτούς τους αριθμούς, αν εξαιρέσουμε τον Λάζαρο Καγκάνοβιτς, στις ηγεσίες του ουκρανικού και λευκορωσικού κόμματος η αντιπροσώπευση των Εβραίων ήταν μικρή. Φαίνεται ότι στο ουκρανικό και λευκορωσικό κόμμα υπήρχαν έντονες εθνικιστικές τάσεις και μια αντίσταση στην προσπάθεια εκρωσισμού τους, από πολύ νωρίς. Επίσης, δεν θα πρέπει να ήσαν ασήμαντες οι αντισημιτικές προκαταλήψεις και τα αντιεβραϊκά στερεότυπα σε ένα μεγάλο αριθμό κομματικών μελών ουκρανικής και λευκορωσικής καταγωγής, γεγονός που απέτρεπε την κομματική άνοδο στους Εβραίους.

Όσο αφορά την λενινιστική Κομσομόλ, την κομμουνιστική οργάνωση της νεολαίας, ο αριθμός των μελών της, εβραϊκής καταγωγής ήταν μικρός. Τον Οκτώβριο του 1929, η Κομσομόλ είχε 98.823 νέους Εβραίους, περίπου το 4% του συνόλου των μελών.

Οι σοβιετικοί κοινοβουλευτικοί θεσμοί και γενικά τα όργανα αντιπροσώπευσης του λαού, είχαν περισσότερο συμβουλευτικό ρόλο παρά πραγματική νομοθετική εξουσία.

Στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή, όργανο παράλληλο με την Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος, η συμμετοχή των Εβραίων ήταν σημαντική. Το 1927 υπήρχαν 60 Εβραίοι, 42 Λετονοί (ο αριθμός των Λετονών στη Σοβιετική Ένωση ήταν μικρότερος από αυτόν των Εβραίων που αριθμητικά αποτελούσαν περίπου το 2% του συνολικού πληθυσμού της ΕΣΣΔ), ενώ μόνο 9 και 7 ήταν γερμανικής και πολωνικής καταγωγής αντίστοιχα. Το 1929, στο συγκεκριμένο σώμα, υπήρχαν 402 Ρώσοι, 95 Ουκρανοί, 26 Λετονοί, 55 Εβραίοι (μικρή μείωση), 13 Πολωνοί και 12 Γερμανοί.

Στις εκλογές του 1937, στις πρώτες εκλογές δηλαδή μετά την επικύρωση του νέου σοβιετικού συντάγματος του 1936, θα εκλεγούν 47 συνολικά Εβραίοι στο Ανώτατο Σοβιέτ και στο Συνέδριο Αντιπροσώπων του Λαού. Ο αριθμός των βουλευτών ανερχόταν σε 1.143, οπότε το ποσοστό της εβραϊκής αντιπροσώπευσης ήταν 4,1%. Αριθμός μεγάλος, σε σχέση με το 2% περίπου, που ήταν το ποσοστό των Εβραίων στον πληθυσμό της ΕΣΣΔ το 1936.

Στη Λευκορωσία, το ποσοστό των Εβραίων στην Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή, ήταν πολύ υψηλό στα έτη 1924 - 1925, φθάνοντας το 22,6% όλων των μελών. Στις εκλογές του 1938, το ποσοστό των Εβραίων αντιπροσώπων για το Ανώτατο Σοβιέτ της δημοκρατίας ήταν περίπου 7,7%, ενώ στην Ουκρανία αντίστοιχα ήταν λιγότερο από το ένα τοις εκατό - επισημαίνεται μια σημαντική διαφορά στην «εβραϊκή» πολιτική των δύο αυτών δημοκρατιών εκείνη την περίοδο.

Αξίζει να σημειωθεί, όσο αφορά την Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή, ότι οι πρώτοι γραμματείς του σώματος ήταν Εβραίοι. Ο Κάμενεφ από τις 7 Νοεμβρίου 1917 μέχρι τις 17 Ιανουαρίου 1918 και ο Σβερντλώφ, από τις 18 Ιανουαρίου 1918, μέχρι και τον θάνατό του στις 16 Μαρτίου 1919. Επίσης, σημαντικό ποσοστό είχαν και οι Εβραίοι στην αντιπροσώπευσή τους στα τοπικά όργανα, ειδικά στις πόλεις της Ουκρανίας και Λευκορωσίας. Αναλογικά, είχαν μικρότερη συμμετοχή στη Ρωσική Δημοκρατία.

Τυπικά το ανώτερο αξίωμα πολίτη στην ΕΣΣΔ, ήταν αυτό του επικεφαλής της σοβιετικής κυβέρνησης (στην πράξη ήταν η θέση του πρώτου γραμματέα του κόμματος). Σε αυτό το αξίωμα, δεν υπηρέτησε κανένας σοβιετικός πολίτης εβραϊκής καταγωγής. Για την ιστορία, στην θέση του προέδρου της σοβιετικής κυβέρνησης, υπηρέτησαν κατά σειρά μέχρι την δεκαετία του 1980 οι Λένιν, Στάλιν, Ρίκοφ, Μολότοφ, Μπουλγκάνιν, Χρουστσόφ, Κοσύγκιν και Τιχόνοφ. Η Εβραία Ροζαλία Ζεμλιάτσκα υπηρέτησε ως Πρώτη Αντιπρόεδρος την περίοδο 1939 - 1943.

Υπουργικές θέσεις (θέσεις "επιτρόπων του λαού").

Ειδικά στην πρώτη περίοδο μετά την Επανάσταση, πολλά σημαντικά υπουργεία διευθύνθηκαν από Εβραίους. Ο Τρότσκι, υπουργός Άμυνας, μέχρι την ανατροπή του, το 1925. Ο Lazar Kaganovich, ως Υπουργός Μεταφορών και Υποδομών. Ο Litvinov στο υπουργείο Εξωτερικών από το 1930 μέχρι το 1939
Το 1936 (πριν τις εκκαθαρίσεις), υπήρχαν έξι Εβραίοι μεταξύ των είκοσι επιτρόπων.
Ανάμεσα στα μέλη της σοβιετικής κυβέρνησης: Ο Yagoda (Υπουργός Εσωτερικών και διοικητής των Υπηρεσιών Ασφαλείας), ο Λ. Kaganovich (Επικοινωνίες και Μεταφορές), ο Μ. Litvinov (στο Εξωτερικών), ο Rozengolts (υπουργός εξωτερικού εμπορίου), ο Dreitser (Εσωτερικού Εμπορίου), ο Α. Kalmanovich (υπουργός Γεωργίας) .

Το 1939 με το τέλος της περιόδου της επαναστατικής τρομοκρατίας, οι παρακάτω υπουργοί και υφυπουργοί στη σοβιετική κυβέρνηση είχαν εβραϊκή καταγωγή: Οι αδερφοί Kaganovich, ο Β. Antselovich, ο Μ. Berman, ο L. Ginzburg, ο Λ. Vannikov και τέλος η Ροζαλία Zhemchuzhina-Μολότοφ.

Συμπερασματικά, αν συμπεριλάβουμε όλους τους τομείς του πολύπλοκου σοβιετικού διοικητικού συστήματος, από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 μέχρι και το 1939, 27 από τους 417 ανθρώπους που αποτέλεσαν την διοικητική ελίτ, ήταν εβραϊκής καταγωγής. Αναφερόμαστε στα μέλη της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής, στην Κεντρική Επιτροπή και το Πολιτικό Γραφείο του Κόμματος, στα μέλη της σοβιετικής κυβέρνησης και των κυβερνήσεων των σοβιετικών δημοκρατιών, στους υπουργούς και υφυπουργούς, καθώς και στους γραμματείς των εκτελεστικών επιτροπών. Μιλάμε δηλαδή για ένα ποσοστό περίπου 6%, αναμφίβολα μεγάλο σε σχέση με το συνολικό αριθμό σοβιετικών πολιτών εβραϊκής καταγωγής (2% όπως ήδη αναφέρθηκε).

Στις επόμενες δεκαετίες αυτή η αναλογία θα πέσει σημαντικά, αφού θα κινηθούν ανοδικά οι διάφορες εθνικές ελίτ, με προέχουσα τη ρωσική, που ειδικά στα όργανα της κεντρικής κυβέρνησης θα λάβει κυρίαρχη θέση. Αναμενόμενο αποτέλεσμα της ανόδου του μέσου μορφωτικού επιπέδου των σοβιετικών, αλλά και της αστικοποίησης του πληθυσμού που ακολούθησε την βίαιη εκβιομηχάνιση της δεκαετίας του 1930.

Εβραίοι και Κόκκινος Στρατός.

Τέλος, μια σύντομη αναφορά στο στράτευμα και στη συμμετοχή των Εβραίων στον Κόκκινο Στρατό. Υπό το τσαρικό καθεστώς, απαγορευόταν η επαγγελματική είσοδος Εβραίων στο στρατό, σε οποιοδήποτε επίπεδο. Οι ελάχιστοι Εβραίοι που υπηρέτησαν ως απλοί στρατιώτες στον αυτοκρατορικό στρατό, δέχθηκαν τρομερές διακρίσεις εις βάρος τους.

Το 1920, 50.000 Εβραίοι υπηρέτησαν στον Κόκκινο Στρατό, ποσοστό περίπου 1,4% του συνόλου του στρατεύματος. Το ποσοστό αυτό κινήθηκε στη συνέχεια ανοδικά, για να γίνει 1,6% το 1922 και 2,2 το 1923. Το 1926 θα πέσει στο 2,1%. Στην ανώτερη διοίκηση του στρατεύματος, η συμμετοχή των Εβραίων θα κυμανθεί σε υψηλά επίπεδα, υψηλότερα από αυτήν των Λευκορώσων για παράδειγμα (4,57%, έναντι 4,3%, το 1926).

Στην δεκαετία του 1930, πολλοί εβραίοι θα καταλάβουν υψηλές θέσεις στο στράτευμα. Αξίζει να αναφερθούν οι στρατηγοί Yona Yakir, Ian Gamarnik, Yakov Smushkevich (διοικητής Αεροπορίας) και ο Grigori Shtern που διακρίθηκε στον περιορισμένο πόλεμο συνόρων με την Ιαπωνία το 1935 και στον πόλεμο με τη Φινλανδία.

Επιλεγμένη βιβλιογραφία.

Baron, S. The Russian Jew under Tsars and Soviets, New York, 1964, δεύτερη έκδοση το 1974.
Frey, S. The Truth About Jews in the Soviet Union, New York, 1960
B. Pinkus, The Soviet Government and the Jews 194,8-1967. A Documented
Study, Cambridge, 1984
Benjamin Pinkus. The Jews of the Soviet Union: The History of a National Minority Cambridge Russian, Soviet and Post-Soviet Studies 1988
Erich Haberer. Jews and Revolution in Nineteenth-Century Russia Cambridge Russian, Soviet & Post-Soviet Studies 1995
Jonathan Frankel. Crisis, Revolution, and Russian Jews. Cambridge University Press. Δεκέμβριος 2008

Παρασκευή, 12 Φεβρουαρίου 2016

Η ψυχοπαθολογία της πείνας, του φόβου και του άγχους

Η ψυχοπαθολογία της πείνας, του φόβου και του άγχους: Νευρώσεις και ψυχονευρώσεις.

Συγγραφείς, οι νευρολόγοι – ψυχίατροι, Φ. Σκούρας & Α. Χατζηδήμος και Α. Καλούσης  και Γ. Παπαδημητρίου, Αθήνα 1947.

Μια αξιόλογη ανάρτηση από το blog, vivlio2ebook - Η ΓΝΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΗ, στην οποία δίνεται  σύνδεσμος για κατέβασμα του βιβλίου. Δεν πρόκειται για την αρχική έκδοση, αλλά για επανέκδοση του 1991 (φωτομηχανική αναπαραγωγή αυτής του 1947), από τις εκδόσεις “Οδυσσέας”, στη σειρά “Τρίαψις Λόγος”. Προλογίζει, ο Θανάσης Τζαβάρας (που πρόσφατα έφυγε από κοντά μας σε ηλικία 77 ετών), με ένα εξαιρετικά κατατοπιστικό και ενδιαφέρον κείμενο.




Υπάρχουν πολλοί λόγοι που ωθούν κάποιον να γράψει για το συγκεκριμένο έργο. Όχι μόνο να τιμήσει τη μνήμη του Θανάση Τζαβάρα για την πολυετή προσφορά του στο χώρο της Ψυχιατρικής και της ιατρικής επιστήμης γενικότερα.

Πρόκειται για ένα μεγάλο βιβλίο, για ένα έργο – σταθμός στην ελληνική επιστημονική βιβλιογραφία. Ουσιαστικά, οι τέσσερις νεαροί νευρολόγοι-ψυχίατροι (νευροψυχίατροι, ίσως είναι ο πιο αξιόπιστος όρος), με την δουλειά τους αυτή, προβαίνουν στην παρουσίαση του ιατρικού ιστορικού της Κατοχής της πατρίδας μας από τη χιτλεροφασιστική λαίλαπα. Λέγοντας ιατρικό ιστορικό της Κατοχής (αυτός ήταν και ο υπέρτιτλος της αρχικής έκδοσης, που απουσιάζει στην επανέκδοση του 1991), εννοούν την καταγραφή και λεπτομερή εξέταση των παθολογικών και ψυχιατρικών καταστάσεων που προκάλεσαν στον ελληνικό λαό, τα δεινά, η πείνα και οι στερήσεις κάθε είδους, στην περίοδο της Κατοχής.

Αναφέρθηκε η λέξη έργο – σταθμός και αυτό είναι χωρίς καμία υπερβολή, αφού:

- Πρόκειται για την πρώτη δημοσιευθείσα, πρωτότυπη, επιστημονική μελέτη, στην ιστορία της Ψυχιατρικής στη χώρα μας και όχι για κάποια αντιγραφή, προσαρμογή, μεταγραφή ή απλά μετάφραση ενός ξένου ειδικού εγχειριδίου, κάτι πολύ συνηθισμένο στις προηγούμενες δεκαετίες. Αυτόνομος, ντόπιος, νευροψυχιατρικός λόγος λοιπόν. Λόγος εξω-ακαδημαϊκός (ουδείς εκ των συμμετεχόντων, κατέλαβε ποτέ κάποια πανεπιστημιακή έδρα) και λόγος, προϊόν συλλογικής δουλειάς και (όπως φαίνεται) άψογης συνεργασίας.

- Οι συγγραφείς, χρησιμοποιούν στατιστική μεθοδολογία, δείγμα πληθυσμού, εξάγουν συμπεράσματα και πορίσματα, λαμβάνοντας υπόψιν τις πιο σύγχρονες επιστημονικές απόψεις και θεωρίες της εποχής τους και εντυπωσιακά, χρησιμοποιούν, έναν απίστευτο όγκο βιβλιογραφικών δεδομένων. Δηλαδή, έχουμε ένα εντελώς up to date βιβλίο για το 1947.

- Αν και κινούμενο σε ψυχαναλυτική κατεύθυνση, κανένα σημείο του έργου δεν είναι δυσνόητο - μιλάμε για παντελή απουσία obscurantism, φαινόμενο που μεταγενέστεροι ψυχαναλυτές όχι μόνο δεν προσπάθησαν να αποφύγουν, αλλά μάλλον και το επιδίωξαν (π.χ. Λακάν). Και επειδή αναφέρθηκε η Ψυχανάλυση, καλό είναι να διαβαστούν οι κριτικές (διθυραμβικές) που επεφύλαξε ο αριστερός τύπος της εποχής για το έργο (π.χ. η βιβλιοπαρουσίαση του Μάρκου Αυγέρη στον “Ρίζο της Δευτέρας” ) και να τις αντιπαραβάλλει με τις γνωστές αηδίες για την “παραδοσιακή εχθρότητα που ένιωθαν οι δογματικοί σταλινικοί, για τον Φρόυντ και το έργο του”. !!!

-  Το βιβλίο, είναι γραμμένο στην δημοτική, γεγονός που από μόνο του είναι πολύ σημαντικό, αφού καταρρίπτει την ευρύτατα ως τότε διατυπωμένη και παραδεκτή άποψη, ότι η γλώσσα του λαού μπορεί είναι εξαιρετική για την ποίηση και τη λογοτεχνία γενικότερα, αλλά αδυνατεί να διατυπώσει σωστά την επιστημονική ορολογία, ενώ ακριβώς το αντίθετο ισχύει για την καθαρεύουσα (που ούτε και αυτό είναι ορθό).

- Οι συγγραφείς, δεν μένουν μόνο στα επίπεδα της ιατρικής και ψυχιατρικής (αξίζει για παράδειγμα, να διαβαστεί, το κεφάλαιο για την πείνα και η περιγραφή των παθοφυσιολογικών μηχανισμών της), αλλά προχωρούν ακόμα πιο πέρα. Εκτός από τις περιγραφές από την ψυχοπαθολογία, έχουμε εύστοχες και διαφωτιστικές (πάντα μέσα στο θέμα) παρεμβολές και αντίστοιχες παρατηρήσεις, από την Κοινωνιολογία, τη Λογοτεχνία, τη Φιλοσοφία, την Εθνολογία, κλπ, αποκαλύπτοντας έτσι ευρυμάθεια και πλούτο ενδιαφερόντων.

- Μέσα από τις περιγραφές, καταδεικνύεται το αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι σε περιόδους έντασης και οικονομικής κρίσης, ανοίγονται δύο δρόμοι:

Ο ένας, είναι ο δρόμος της υποταγής στον εχθρό, (ή ακόμα περισσότερο της συνεργασίας μαζί του), που στοχεύει στην εξασφάλιση της ατομικής επιβίωσης (άντε και της οικογενειακής), δρόμος που αποτελεί παλινδρόμηση του ανθρώπου σε κατώτερες βιολογικά και ιστορικά μορφές ύπαρξης.

Ο άλλος είναι ο δρόμος της αντίστασης: Αντίσταση στην υποταγή, στην εξουθένωση, αντίδραση στο κακό και το άδικο, πεισματική άρνηση της ανθρώπινης ύπαρξης να απωλέσει την ακεραιότητά της και προ παντός την αξιοπρέπειά της. Η λέξη αξιοπρέπεια είναι και αυτή που πρέπει να τονιστεί. Η αντίσταση στην Κατοχή, δεν σχετίζεται με μεταφυσικά ερωτήματα και υπαρξιστικές αγωνίες, όπως ήθελε ο Σαρτρ, αλλά αποτέλεσε πάνω από όλα αγώνα για την διατήρηση της αξιοπρέπειας, τόσο της ατομικής, όσο και του συνόλου. Μια αντίσταση, που ενώ ήταν αρχικά ασχημάτιστη, σπασμωδική, έλαβε τους τελευταίους μήνες της Κατοχής γιγάντιες διαστάσεις. Μόνο έτσι, μπορούν να εξηγηθούν τα φαινόμενα που όλοι γνωρίζουμε, όπως αυτά της ηρωικής περιφρόνησης του θανάτου και της αυτοθυσίας. Με άλλα λόγια, περιγράφετα διεξοδικά, η έξαρση που οδηγεί την ανθρώπινη ψυχή, η πίστη ότι ο αγώνας που δίνει είναι καλός, τίμιος και δίκαιος.

Το τελευταίο είναι και αυτό που δίνει στο βιβλίο ανυπολόγιστη αξία και το καθιστά επίκαιρο όσο ποτέ.

Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2015

ΠΑΣΟΚ και τροτσκιστές


Αξίζει - όχι μόνο για ιστορικούς λόγους - να συζητηθεί το ζήτημα των σχέσεων του ΠΑΣΟΚ με κάποιες τροτσκιστικές ομάδες στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Σχέσεις οργανωτικές, με πολλές ρήξεις και αντιθέσεις, που σταμάτησαν από τις αρχές της δεκαετίας του 80, όταν το ΠΑΣΟΚ πήρε την εξουσία.

Αξίζει επίσης γίνει μια μικρή αναφορά στην τακτική του εισοδισμού, τακτική που κυριάρχησε σε πολλές από τις οργανώσεις που προέρχονταν από τον αρχικό πυρήνα της 4ης Διεθνούς από τον ίδιο τον Τρότσκι, στη Γαλλία το 1940.

Σύμφωνα λοιπόν  με τους υποστηρικτές του εισοδισμού, η οργανωτική ένταξη των τροτσκιστών στα παραδοσιακά εργατικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης ήταν μία πολιτική που χαράχθηκε από τον ίδιο τον Τρότσκι.

Οι λόγοι προφανείς: Η χαλαρή οργανωτική δομή των κομμάτων της Σοσιαλδημοκρατίας επέτρεπε στο μέτρο του δυνατού την δημιουργία και λειτουργία φραξιών, σε αντίθεση με την συγκεντρωτική δομή των "σταλινικών κομμάτων". Στα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δρούσαν πολλοί άνθρωποι, εργάτες, διανοούμενοι, που ήσαν ανιδιοτελείς και αγνοί αγωνιστές και ένιωθαν την ανάγκη της σοσιαλιστικής προοπτικής, σε αντίθεση με τις συμβιβασμένες με την κεφαλαιοκρατία ηγεσίες τους. Τα μέλη αυτά, έπρεπε και μπορούσαν να επηρεαστούν από τους τροτσκιστές.

Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τους οπαδούς του εισοδισμού, στις χώρες του Τρίτου Κόσμου, οι τροτσκιστές, όφειλαν να ενταχθούν και να αγωνιστούν μέσα από τα εθνικοαπελευθερωτικά και αντιιμπεριαλιστικά κινήματα των λαών.

Η αρχή έγινε - όχι χωρίς αντιδράσεις, από μια μεγάλη μερίδα τροτσκιστών που πρέσβευαν την αναγκαιότητα ίδρυσης δυναμικών μπολσεβίκικων κομμάτων σε όλες τις χώρες, όσο μικρά αριθμητικά και να ήσαν αυτά - με την είσοδο πολλών τεταρτοδιεθνιστών κομμουνιστών στο Ανεξάρτητο Εργατικό Κόμμα της Αγγλίας και στο Σοσιαλιστικό Κόμμα της Γαλλίας. Οι αντίθετοι με τον εισοδισμό, χαρακτηρίστηκαν σεχταριστές, που τους έφτανε να επιβιώνουν πολιτικά σε γκρουπούσκουλα χωρίς πολιτική επιρροή, τη στιγμή που οι μεγάλες εργατικές μάζες καθηλωμένες στη σοσιαλδημοκρατία και στο παραδοσιακό συνδικαλιστικό κίνημα, αγωνιούσαν για προοπτική.

Από το αφιέρωμα στο θέμα, που είχε κάνει το περιοδικό "Αντί στο τεύχος 241 (16.09.1983):


Με την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ μια σειρά τροτσκιστών είδαν σ’ αυτό ένα κλασικά Κεντρικό Κόμμα (ένα κόμμα που παραπαίει μεταξύ μαρξισμού και σοσιαλδημοκρατίας) που θα μπορούσε να χρησιμεύσει σαν μαζικός χώρος για δράση. Οι κυριότερες γνωστές ομάδες που έδρασαν στα πλαίσιά του είναι:


Η Ο.Ε. (ομάδα εργατών) με επικεφαλής τους Ρεμούνδο, Δελβιζόπουλο, Μαστρογιαννόπουλο κ.ά. που εκδίδουν μέχρι σήμερα την εφημερίδα «Ξεκίνημα» (1).

Η «Εργατική Δημοκρατία» με επικεφαλής τον Π. Δούμα που εκφραζόταν μέσα από το «Δελτίο».

Ορισμένα μεμονωμένα στελέχη που χαρακτηρίστηκαν σαν Παμπλικοί και προσχωρήσαν στο ΠΑΣΟΚ. μετά από διαβουλεύσεις με τον Α. Παπανδρέου, ανοικτά σαν τροτσκιστές. Σε αυτούς φαίνεται ότι ο Α.Π. έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση γιατί τοποθετήθηκαν οι περισσότεροι σε ηγετικά κλιμάκια του ΠΑΣΟΚ (Δ. Λιβιεράτος, συνυπεύθυνος με τη Β. Παπανδρέου για το ΚΕ.ΜΕ.ΔΙΑ., Γ. Κωστόπουλος, που του είχε ανατεθεί η εκπόνηση του περίφημου οργανογράμματος του ΠΑΣΟΚ. Δαλαβάγκας, Γκρινιάσος, μέλη της ΠΚΕ, Λαγάκος, Γεωργιάδης κ.ά.).

Σημαντικότερη όμως, σε εμβέλεια υπήρξε η δράση των δύο πρώτων ομάδων που με τη μεσολάβηση του Τεντ Γκραντ (τάση Μίλιταντ στην Αγγλία) το Σεπτέμβρη του 1975 συνενώθηκαν σε μία ομάδα.

Γύρω από τους πυρήνες αυτούς συσπειρώθηκαν το 1975 μερικά από τα πιο δυναμικά μέλη των Τοπικών Οργανώσεων του ΠΑΣΟΚ (οι κλαδικές έχουν διαλυθεί μετά τις διαγραφές γιατί στο σύνολο τους είχαν τοποθετηθεί υπέρ των διαφωνούντων). Η συσπείρωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι τροτσκιστές είχαν ήδη μια σχετική ιδεολογική «καθαρότητα», γνώριζαν καλά τα κλασικά κείμενα του μαρξισμού και δούλευαν εντατικά με αποτέλεσμα όπου δρούσαν να αναπτύσσονται μαζικές και δυναμικές οργανώσεις, στις οποίες γινόταν έντονη ιδεολογική ζύμωση.
Η έκδοση του «Ξεκινήματος» την Πρωτομαγιά του 1975, που αρχικά δεν αντιβαίνει την κομματική νομιμότητα, ανταποκρίνεται στις αγωνίες μιας σειράς από τα ριζοσπαστικότερα μέλη του ΠΑΣΟΚ εκείνη την εποχή.

Η Εκκαθάριση.

Το καλοκαίρι του 1975, μετά τις διαγραφές στήθηκε στα ΠΑΣΟΚ ένα γραφείο Οργανωτικού στα οποίο διορίστηκαν και τροτσκιστές, που με την ιδιότητα τους σαν μέλη του γραφείου προσπάθησαν να προωθήσουν τη συγκρότηση. «Διατοπικών» Νεολαίας, Συντονιστικών Επιτροπών Τ.Ο., υπευθύνων διαφώτισης κτλ.

Είναι η πρώτη προσπάθεια συγκρότησης εκλεγμένων οργάνων από την ίδια τη βάση.

Βέβαια μέσα από τα διατοπικά δίνεται και η δυνατότητα προσέγγισης και ζύμωσης περισσότερων μελών, πράγμα που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους τροτσκιστές. Στο τέλος του 1975 γύρω στις 20 τοπικές οργανώσεις της Αθήνας και ορισμένα μέλη στη Θεσσαλονίκη δέχονται την επίδραση τους.
Η αυξανόμενη όμως επιρροή τους δημιουργεί ανησυχίες στους κύκλους του ΠΑΣΟΚ Β' που είτε για λόγους ιδεολογικούς, είτε ελέγχου του κομματικού μηχανισμού, σε συνεργασία με ορισμένα στελέχη από το περιβάλλον του Προέδρου που θεωρούν ότι η στάση του είναι αρκετά επιφυλακτική (έμμεσα τον κατηγορούν και για φιλοτροτσκισμό), στήνουν ένα δίκτυο παρακολούθησης των τροτσκιστών που θυμίζει αστυνομικό μυθιστόρημα (2).

Αργότερα οι μέθοδοι που εισήγαγαν στο ΠΑΣΟΚ ορισμένοι από τους παραπάνω, θα εφαρμοστούν και εναντίον τους.

Ταυτόχρονα η Σπουδάζουσα (ΠΑΣΠ) που μέσα από μια διαφορετική πορεία έχει οδηγηθεί σε αντιτροτσκιστικές θέσεις, αναλαμβάνει πρωτόβουλα την υπεράσπιση της καταδίωξης των τροτσκιστών. Πολλά από τα στελέχη της όμως διαμαρτύρονται για τον αστυνομικό τρόπο αντιμετώπισης τους και διατυπώνουν το αίτημα της ανοικτής ιδεολογικής αντιπαράθεσης, την οποία τελικά αναλαμβάνουν όταν πια η κρίση έχει εκδηλωθεί οι Στ. Τζουμάκας και Κ. Λαλιώτης.

Με την ομολογία κάποιου μέλους της Τ.Ο. Μπραχαμίου ότι συμμετείχε σε παρασυγκεντρώσεις, αρχίζει η εξάρθρωση των τροτσκιστικών ομάδων από το ΠΑΣΟΚ. Το Γενάρη του 1976 λίγες μόλις μέρες πριν αναγγελθεί η αναβολή των διαδικασιών για τις περιφερειακές Συνδιασκέψεις και ο διορισμός Προσωρινών Νομαρχιακών Επιτροπών διαγράφεται η Συντακτική Επιτροπή του Ξεκινήματος (Ρεμούνδος. Μαστρογιαννόπουλος, Μαράκης, Λαμπρόπουλος, Δούμας).

Μια σειρά Τ.Ο. διαμαρτύρονται για τις διαγραφές και για μια ακόμα φορά μπαίνει καθοριστικά το ζήτημα της εφαρμογής κάποιων διαδικασιών μέσα στο κόμμα με αποτέλεσμα να διαγραφούν γύρω στα 400 μέλη, να καταργηθούν 6 Συντονιστικές Επιτροπές και να διαλυθούν 3 ΤΟ. (Ανθούπολη, Κάτω Πατήσια, Αγ. Λευτέρης).

Η πρώτη αυτή εκκαθάριση που αφορά κυρίως τις Τοπικές Οργανώσεις (στην Σπουδάζουσα αγγίζει μόνο την Εμπορική) ολοκληρώνεται το καλοκαίρι του 1976. Το κριτήριο για τις διαγραφές παύει να είναι η συμμετοχή στη φραξιονιστική δράση, αλλά αυτή καθαυτή η υποστήριξη και η συμμετοχή στη διαδικασία της οριζόντιας διασύνδεσης.

Τον Οκτώβρη του 1976 αποχωρεί η τρίτη ομάδα που αναφέραμε στην αρχή, των παλαιών δηλαδή τροτσκιστών, που μαζί με άλλα 70 στελέχη με ΕΑΜική κυρίως προέλευση (Μεσσλογγίτης, Σταμούλης, Γεωργιάδης. Μητσάκης, Γ. Κωστόπουλος. Μακρής, Δαλαβάγκας, Μπαφαλούκος. Μαρής και
Μανουσαρίδης), στις 13 Οκτώβρη του 1976 αναγγέλλουν στην αίθουσα Εμποροϋπαλλήλων την ίδρυση του «Πολιτικού συνδέσμου 3ης Σεπτέμβρη».

Η εκκαθάριση των τροτσκιστικών ομάδων στην πραγματικότητα δεν έχει σταματήσει μέχρι σήμερα, τα στοιχεία όμως για τη δράση τους είναι ανεπαρκή καθώς καμία από τις δύο πλευρές δεν είναι πρόθυμη να τη φωτίσει (για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία) (3).

Επιπτώσεις.

Κοντά στους τροτσκιστές μια σειρά συναισθηματικά ενταγμένων στο ΠΑΣΟΚ μελών, ιδίως νεολαίων, έρχεται σε επαφή με τους μεγάλους θεωρητικούς του μαρξισμού και προβληματίζεται γύρω από τα ζητήματα μετάβασης στο σοσιαλισμό. Ταυτόχρονα όμως συμπαρασύρεται σε ένα σχετικό αποπροσανατολισμό παραμελώντας τα καθημερινά πολιτικά προβλήματα για χάρη της κατάκτησης μιας «κρυστάλλινης» ιδεολογίας.

Η θετικότερη πλευρά της δράσης των τροτσκιστών μέσα στο ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στην προώθηση κάποιων απόψεων για την οργάνωση Κόμματος, την εκλογή των οργάνων, την αποκεντρωμένη δόμηση. Η πλευρά αυτή όμως εξασθενεί από την αντιφατικότητα της ίδιας τους της δράσης, καθώς οργανωμένοι σε φράξια, δρουν συνωμοτικά.

Η λειτουργία της φράξιας δεν αποσκοπούσε στον γραφειοκρατικό έλεγχο του, αλλά μέσα από την προσέγγιση και τη ζύμωση των μελών στη βάση, στον ιδεολογικό έλεγχο του. Η ίδια αυτή λειτουργία ήταν μοιραίο να οδηγήσει κάποια στιγμή στη διάσπαση ή τη διαγραφή.

Έτσι παρά το γεγονός ότι οι τροτσκιστές προβλημάτισαν μια σειρά αδιαμόρφωτων συνειδήσεων ταυτόχρονα φέρουν την υπευθυνότητα για τον συμπαρασυρμό έξω από την οργάνωση του ΠΑΣΟΚ μιας σειράς ριζοσπαστικών στοιχείων με την ετικέτα του τροτσκιστή. Τέλος, δόθηκε με αυτό τον τρόπο λαβή για νομιμοποίηση των διαγραφών και διορισμών σαν αναγκαίας πρακτικής για την αντιμετώπιση των «σκοτεινών δυνάμεων που λυμαίνονταν το Κίνημα». Βέβαια, αυτή η διαπίστωση δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί, γιατί, η δράση των τροτσκιστών δεν αποτέλεσε παρά ένα πρόσχημα, καθώς οι επιλογές στον τομέα της εσωτερικής δόμησης του ΠΑΣΟΚ έγιναν πολύ νωρίτερα από τις αρχές κιόλας του 1975 και έχουν προϊστορία από την εποχή του ΠΑΚ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(1).
Στα νιάτα του ο Α.Π. συμμετείχε στην έκδοση εφημερίδας με τον ίδιο τίτλο.
(2).
Παρακολουθούνται με αυτοκίνητα τα σπίτια που μαζεύονται οι τροτσκιστές. υποκλέπτονται κείμενα τους και κάποια μέλη συμμετέχουν στις διαδικασία για να περισυλλέξουν πληροφορίες.
(3).
Οι διαγραμμένοι βρίσκονται σήμερα συσπειρωμένοι είτε γύρω από το «Ξεκίνημα» είτε γύρω από μια επιτροπή που δεν παύει και έξω από τον οργανωμένο χώρο του ΠΑΣΟΚ να απευθύνει κείμενα προς την ηγεσία και τα μέλη του ΠΑΣΟΚ. Στην προσπάθεια τους να παραμείνουν μέσα στην οργάνωση οι τροτσκιστές σήμερα ώστε να έχουν τη δυνατότητα προσέγγισης μελών, ασκούν μια κριτική στην πρακτική του ΠΑΣΟΚ μάλλον νεφελώδη και αντιφατική. Τον τελευταίο καιρό όμως φαίνεται να υιοθετούν μια στάση περισσότερο ξεκάθαρη


Μερικά συμπεράσματα:

Πρώτα απ' όλα αυτό που έγραφε το "Ξεκίνημα" στην ιστοσελίδα του για το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας:

Τα ταξικά, αγνά και ανιδιοτελή στοιχεία που κάποτε πλημμύριζαν αυτά τα κόμματα, τα εγκατέλειψαν μαζικά, και τη θέση τους άρχισαν να παίρνουν καριερίστες, καιροσκόποι και μικροαστοί. Οι αγώνες της εργατικής τάξης αναπτυσσόντουσαν πια ενάντια στις κυβερνήσεις των σοσιαλδημοκρατών.

Συμπληρωματικά θα πρσοθέταμε, ότι σε αυτά τα κόμματα, πραγματοποιήθηκαν παράλληλα, αλλά όχι ανεξάρτητα, δύο διαδικασίες, πολλές φορές μη διακριτές: Μία διαδικασία αντικατάστασης των ανιδιοτελών και και αγωνιστικών στοιχείων από καριερίστες, καιροσκόπους και μικροαστούς. Αλλά και μια διαδικασία μετατροπής μέσω των μηχανισμών εξουσίας πολλών πραγματικών αγωνιστών, σε συμβιβασμένα ανθρωπάκια και σε αρουραίους των υπουργικών γραφείων.

Τέλος, η συμμετοχή των Ελλήνων τροτσκιστών στον απελευθερωτικό πόλεμο του αλγερινού λαού, πραγματικά, μπορούμε να πούμε ότι έκανε στη συνείδηση της εργατικής τάξης να ξεχαστεί για πάντα η (στην καλύτερη περίπτωση αμφισβητούμενη) ντεφαιτιστική στάση των τεταρτοδιεθνιστών κομμουνιστών στην διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής.


Παρασκευή, 17 Ιουλίου 2015

I am sorry, i fucked it ....

«Η παρουσία μας είναι εγγύηση ότι τα όποια βάρη θα κατανεμηθούν με κοινωνική δικαιοσύνη»
Αλέξης Τσίπρας, 14 Ιουλίου 2015 αναφερόμενος στο νέο μνημόνιο. 


Πολωνία, 12 Σεπτεμβρίου 1989: Μέσα σε μια πανηγυρική ατμόσφαιρα, ορκίζεται η πρώτη μετακομμουνιστική κυβέρνηση της χώρας και η πρώτη, από τις χώρες που αποτελούσαν άλλοτε το "Σύμφωνο της Βαρσοβίας". Πρωθυπουργός, ο βετεράνος της "Αλληλεγγύης" Ταντέους Μαζοβιέτσκι, του οποίου η κυβέρνηση θα πάρει στο νέο πολωνικό κοινοβούλιο 402 ψήφους υπέρ, έναντι μόλις 13 αποχών. Πρόκειται για κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, αφού συμμετέχουν όλα σχεδόν τα πολωνικά κόμματα, μεταξύ αυτών και το - μεταλλαγμένο σε σοσιαλδημοκρατικό κόμμα δυτικού τύπου - πρώην κυβερνών Πολωνικό Ενοποιημένο Εργατικό Κόμμα (ΠΕΕΚ), με τέσσερις υπουργούς.

Η καλύτερη περιγραφή για το συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα, δεν είναι ο όρος "κυβέρνηση εθνικής ενότητας", αλλά κυβέρνηση "εθνικής λιτότητας", μια που ο στόχος της ήταν από την αρχή ξεκάθαρος: Ταχεία μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, γρήγορη και χωρίς καμία περιττή καθυστέρηση δυτικοποίηση του οικονομικού συστήματος. Αυτό σήμαινε δρακόντια μέτρα λιτότητας, με πλήρη απελευθέρωση των τιμών, κατάργηση όλων των προνοιακών επιδομάτων και επιδοτήσεων, συρρίκνωση όλων των δημόσιων δαπανών και άμεσες διαδικασίες ιδιωτικοποιήσεων (βλ. ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας), με την ελπίδα προσέλκυσης ξένων επενδυτών.

Δεν θα μπορούσε κανένας ιστορικός να κατηγορήσει τον Μαζοβιέτσκι για έλλειψη ειλικρίνειας ή τιμιότητας όσο αφορά τις αρχικές προθέσεις του. "Δε σας υπόσχομαι μια εύκολη ζωή" είπε απευθυνόμενος στους συμπατριώτες του και αυτό ήταν η απόλυτη αλήθεια. Οι Πολωνοί εργάτες πάντως, ήσαν σχετικά ήρεμοι και ένιωσαν κάποια ανακούφιση και ελπίδα, όταν είδαν ότι υπουργός εργασίας και κοινωνικής πολιτικής στη νέα κυβέρνηση, ήταν ένας "δικός τους" άνθρωπος: ο εκπαιδευτικός και πολιτικός στοχαστής Γιάτσεκ Κουρόν, ο ήρωας των Πολωνών αντιφρονούντων κατά την διάρκεια της κομμουνιστικής περιόδου, ο θεωρητικός του κινήματος της Αλληλεγγύης. Οι εργάτες, ευελπιστούσαν ότι ο Κουρόν δεν θα άφηνε τους τεχνοκράτες να κάνουν ότι θέλουν και ότι με την δράση του, θα κρατούσε την απαραίτητη κοινωνική δικαιοσύνη σε ένα καλό επίπεδο κατά την μεταρρυθμιστική διαδικασία που θα ακολουθούσε.

Ο Κουρόν ξεκίνησε ως σταλινικός στην πολωνική κομμουνιστική νεολαία. Στη συνέχεια, δεχόμενος επιρροές από τον Τρότσκι, αλλά και από το γιουγκοσλαβικό μοντέλο της αυτοδιαχείρισης θα προβεί σε μία αυστηρή κριτική του πολωνικού σοσιαλιστικού συστήματος από τα αριστερά. Το 1965, μαζί με έναν άλλο αντιφρονούντα, τον Κάρολο Μοντζελέφσκι, δημοσίευσαν την περίφημη "Ανοικτή επιστολή - Πρόγραμμα της πολωνικής αντιπολίτευσης" προς το πολωνικό κυβερνών κόμμα, όπου έφταναν παράλληλα και ανεξάρτητα σε θέσεις πολύ κοντινές με άλλους δυτικούς στοχαστές, όσο αφορά την περιγραφή του "υπαρκτού" σοσιαλιστικού μοντέλου. Έννοιες όπως κεφαλαιοκρατική συσσώρευση στον κομμουνισμό, η γραφειοκρατία ως νέα εκμεταλλευτική τάξη, η συλλογική γραφειοκρατική ιδιοκτησία, η ταξική πάλη στον σοσιαλισμό, προσέγγιζαν κατά πολύ αντίστοιχες των Καστοριάδη, Λεφόρ, αλλά και Μπετελέμ και Τζίλας.

Ο Κουρόν θα οργανώσει ανεξάρτητες ομάδες "εργατικής άμυνας" και αλληλοβοήθειας στην δεκαετία του 1970. Θα διωχθεί και θα φυλακιστεί πολλές φορές, περνώντας αρκετά χρόνια πίσω από τα σίδερα του πολωνικού κράτους. Αναγνωρίζοντας την δυναμική της Αλληλεγγύης, θα γίνει μέλος της και βασικός οργανωτής των επικών απεργιών της δεκαετίας του 1980, που κλόνισαν το οικοδόμημα του "Συμφώνου της Βαρσοβίας". Ποτέ δεν παρέλειπε να τονίζει στους εργάτες, ότι πρέπει να προσέχουν, γιατί μπορεί - αν δείξουν εφησυχασμό - η δικτατορία των καπιταλιστικών μονοπωλίων να αντικαταστήσει την κομμουνιστική και αυτό, θα είναι κάτι πολύ χειρότερο.

Zoom in (real dimensions: 1280 x 862)Εικόνα
Ο Κουρόν, την Πρωτομαγιά του 1989, μπροστά από το πανό της Αλληλεγγύης. 


Ο Κουρόν όμως, διέψευσε τις ελπίδες των εργατών. Όμηρος των νέων δυνάμεων, θα έρθει σε ρήξη με το Σωματείο που τον ανέδειξε. Από οργανωτής απεργιακών επιτροπών, ως υπουργός, θα αναδειχθεί σε ακραιφνή εχθρό κάθε απεργιακής κινητοποίησης. Είχε πλούσια πείρα στο εργατικό κίνημα, όπως και ο Βαλέσα. Θα χρησιμοποιήσει αυτήν ακριβώς την πείρα ενάντια στο ίδιο το κίνημα, με ζήλο, ιησουιτική φανατική προσήλωση και αδιαλλαξία, χαρακτηριστικά αδιανόητα για τους προγενέστερους κομμουνιστές ηγέτες: Η απάντηση του Κουρόν σε οποιαδήποτε απεργία, θα είναι άμεση και με συνοπτικές διαδικασίας απόλυση των "πρωταιτίων-υποκινητών" και εννοείται η πανηγυρική θεσμοθέτηση των λοκ άουτς και προστασία των εργοδοτών, σε κάθε δυνατό επίπεδο. Δεν συζητάμε για συλλογικές συμβάσεις, ασφάλειες, κλπ. Κάθε υπόλειμμα κοινωνικού κράτους, επί υπουργικής του θητείας, θα εξαφανιστεί. Το μόνο πια, για το οποίο θα μπορούσε να υπερηφανεύεται, είναι το αντιπολιτευτικό του παρελθόν

Η πολιτική πορεία του Κουρόν, αποτελεί απόδειξη για αυτό που ονομάζουμε γενικά "ήττα των αντιφρονούντων" μετά την κατάρρευση (ανατροπή, δεν έχει μεγάλη σημασία) του σοσιαλισμού. Ντούμπτσεκ, Κουρόν, Χάβελ, Βαλέσα και άλλοι πολλοί, άντεξαν σε ταλαιπωρίες, διωγμούς, ενίοτε και σε φυλακίσεις, αλλά δεν μπόρεσαν να αντέξουν στους πειρασμούς της εξουσίας.

Ο Κουρόν στα μέσα της δεκαετίας του 1990, θα περάσει πια στο αντικαπιταλιστικό κίνημα. Θα χαιρετίσει όλες τις εργατικές και νεολαιίστικες διαδηλώσεις, θα αγκαλιάσει και θα προσεταιριστεί όλα τα νέα κινήματα, ειδικά το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση. Θα καλέσει το εργατικό κίνημα να αγωνιστεί ενάντια στο νεοφιλελευθερισμό, ενάντια στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ, παλεύοντας για τα αιώνια ιδανικά της ισότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ελευθερίας. Αστειευόμενος θα δηλώσει ότι "διάβολε, από τότε που έπαψα να είμαι μαρξιστής, διαπιστώνω συνέχεια πόσο δίκιο είχε ο Μαρξ".

Το 2002 θα προσπαθήσει να ταξιδέψει στη Φλωρεντία για να μιλήσει στο Πρώτο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ. Ήταν πια πολύ άρρωστος και καταβεβλημένος και δεν τα κατάφερε. Το 2004, λίγο πριν πεθάνει, ρωτηθείς για την θητεία του στο υπουργείο Εργασίας, θα απαντήσει χαρακτηριστικά:

I am sorry, i fucked it ....

Πέμπτη, 18 Ιουνίου 2015

Η βία του εαμικού κινήματος στους αρχειομαρξιστές


Λόγω απουσίας άμεσων πηγών (π.χ απομνημονεύματα αρχειομαρξιστών), το παρόν κείμενο έχει ως κύριο στόχο την προτροπή σε περαιτέρω έρευνα των δράσεων αυτού του ιδεολογικού ρεύματος του εργατικού κινήματος στην περίοδο της Κατοχής. Το παρόν είναι μια προσπάθεια προσέγγισης της ιστορίας της περιόδου και ανοιχτό προς κριτική.

Κατοχή

Στα λιγοστά κείμενα που έχουμε για την περίοδο σχετικά με τους αρχειομαρξιστές αναφέρεται ότι σε περιοχές της επαρχίας (Μακεδονία, Αγρίνιο, Ήπειρο, Λαμία) υπήρξαν μεμονωμένα μέλη -χωρίς να γνωρίζουμε την ακριβή σχέση τους με τη καθοδήγηση του Κ.Α.Κ.Ε (Κομμουνιστικό Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδας) που βρισκόταν στην Αθήνα. Κάποιοι από αυτούς σχημάτισαν αυτόνομες οργανώσεις, άλλοι συμμετείχαν στο ΕΑΜ ενώ τέλος κάποιοι άλλοι εντάχθηκαν σε εθνικιστικές οργανώσεις[1]. 
Κεντρικά στην Αθήνα η πλειοψηφούσα στάση του ΚΑΚΕ από την αρχή της Κατοχής ήταν ακριβώς ίδια με αυτή των υπόλοιπων τροτσκιστικών οργανώσεων, δηλαδή θέση για ανατροπή της ελληνικής δοσιλογικής κυβέρνησης και συναδέλφωση με τον εχθρό στα χαρακώματα (έτος 1941) [2], υιοθετώντας το σύνθημα της μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο (έτος 1942, 1943) [3]. Και μόνο αυτό το γεγονός, καθιστούσε εχθρική τη στάση τους προς το Αντιστασιακό κίνημα

Με βάση τα στοιχεία που διαθέτουμε, (κυρίως αριθμητικά), δηλαδή τους αρχειομαρξιστές που εκτελέστηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις, εύκολα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι δεν θεωρήθηκαν ιδιαίτερα εχθροί του καθεστώτος:
Από τους μόλις εννέα αρχειομαρξιστές που εκτελέστηκαν στην Κατοχή, πέντε εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του '44 στη Καισαριανή και ένας στο Κούρνοβο το 1943. ταν ήδη φυλακισμένοι από την περίοδο 1935-1940 και εκτελέστηκαν ως κομμουνιστικά εγργατικά στελέχη).  
 Οι υπόλοιποι τρεις, φυλακίστηκαν στην διάρκεια της κατοχής [4]. Ένας από αυτούς, ήταν ο Πέτρος Ανδρώνης στέλεχος της μειοψηφίας του ΚΑΚΕ που υποστήριζε την προσέγγιση με το ΕΑΜ βάσει της λογικής του εισοδισμού[5], ο οποίος όταν άρχισε να έχει επαφές με το ΕΑΜ, συνελήφθη από την Ειδική Ασφάλεια και εκτελέστηκε στην Καισαριανή.  
Γενικά, δεν πρέπει να είναι τελείως αστήρικτη η κατηγορία, μέσα από προφορικές και γραπτές μαρτυρίες μελών του ΚΚΕ, ότι οι κατοχικές δυνάμεις δεν καταδίωξαν όσους βρέθηκαν αριστερότερα του ΕΑΜ και κατά περιπτώσεις τους άφηναν ελεύθερους[6] είτε στα πλαίσια δημιουργίας ενδοαριστερών αντιθέσεων είτε γιατί απλά δεν τους θεωρούσαν επικίνδυνους[7].
Υπάρχουν μαρτυρίες κυρίως μεταπολεμικά από την εφημερίδα του ΚΑΚΕ την Πάλη των Τάξεων (και έχοντας δεδομένη την καταστολή στον Δεκέμβρη), για περιπτώσεις εαμικής βίας κατά αρχειομαρξιστών εκτός Αττικής: Ο σύντροφος μας πήρε το επιτελείο του και πήγε. Οι σταλινικοί τους είχαν στημένη ενέδρα και τους δολοφόνησαν[8].  

Επιπλέον αναφέρεται ότι στελέχη του ΕΛΑΣ (π.χ ο ίδιος ο Άρης Βελουχιώτης) τους προσέγγιζαν με θετική οπτική θαυμάζοντας την ιδεολογική τους ορθότητα (;). Συχνά οι περιπτώσεις αυτές, και παρά την υπερβολή τους αναπαράγονται[9] με αναλυτική περιγραφή της βίας με αποτέλεσμα να υπάρχουν και οι ανάλογες συναισθηματικές αγκυλώσεις. Εντυπωσιακό είναι, ότι η δολοφονική μανία ως συνέπεια του σταλινισμού, θεωρήθηκε επαρκής αιτία για να εξηγήσει τα γεγονότα, σε βαθμό που για δεκαετίες μετά, έγινε περιττή ακόμα και η στοιχειώδης αναζήτηση και περιγραφή των γεγονότων και των πολιτικών αιτιών αυτής της καταστολής[10][11]
 Πάνος Αναστασίου. Αρχειομαρξιστής από το Αγρίνιο, ενταγμένος στον ΕΛΑΣ. Εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ, για "στρατιωτικό παράπτωμα", παρά την αντίθετη γνώμη του Άρη Βελουχιώτη. Ο χρόνος της εκτέλεσης άγνωστος (Απρίλιος ή Νοέμβριος ή και Δεκέμβριος του 1944 κατά άλλους). 

Παραμένει ανοιχτό ζήτημα αν η άσκηση βίας σε έναν αρχειομαρξιστή που ανήκε σε αυτόνομες οργανώσεις στην Ήπειρο μπορεί να ομαδοποιηθεί με την άσκηση βίας σε έναν αρχειομαρξιστή καπετάνιο του ΕΛΑΣ στο Αγρίνιο, τουλάχιστον για την περίοδο πριν τηνΑπελευθέρωση, αφού ήταν βία η οποία επιβλήθηκε σε διαφορετικές περιόδους και περιοχές. Εντυπωσιακό είναι ότι παρότι η Κομμουνιστική Επιθεώρηση έγκαιρα είχε ειδοποιήσει για την πεμπτοφαλαγγίτικη δράση των αρχειομαρξιστών, αυτοί κατάφεραν να αναδειχθούν μέχρι και καπετάνιοι τμημάτων του ΕΛΑΣ γεγονός που αποδεικνύει ότι τουλάχιστον για ένα διάστημα δεν υπήρχε οδηγία καταστολής. Αν υπήρξε αργότερα, θα πρέπει να λογισθεί στα πολιτικά πλαίσια της περιόδου όπου ένας αρχειομαρξιστής ενταγμένος στο ΕΑΜ/ΕΛΑΣ όφειλε να υπακούσει σε έναν οργανωμένο πολιτικοστρατιωτικό μηχανισμό και όχι στο κόμμα που ανήκε και τις όποιες πολιτικές επιδιώξεις του.

Απελευθέρωση και Δεκεμβριανά

Στην προδεκεμβριανή Πάλη των Τάξεων αναφέρονται αρκετές συλλήψεις αρχειομαρξιστών (οι περισσότερες θα καταλήξουν σε εκτελέσεις τον Δεκέμβριο), για τις οποίες αρκούσε μια μικρή διαμαρτυρία στην εφημερίδα, χωρίς συνοδό καταγγελτικό λόγο προς το ΕΑΜ.  
Εκείνη την περίοδο οι αρχειομαρξιστές προσπαθούσαν να οργανώσουν ανεξάρτητες πορείες, με αιτήματα που προσέγγιζαν τα πιο ριζοσπαστικά μέρη του εαμικού μπλοκ, ζητώντας την παραδειγματική τιμωρία των δοσίλογων και την κατάληψη της εξουσίας από το ΕΑΜ. Εντυπωσιακά, τον Σεπτέμβρη του 1944 το αρχειομαρξιστικό κόμμα θα φθάσει στο σημείο να ζητήσει προσχώρηση στο ΕΑΜ και στον ΕΛΑΣ κάτι το οποίο δεν θα γίνει αποδεκτό[12]. Μια ενδιαφέρουσα επίσης παράμετρος, είναι η αντίθεση των αρχειομαρξιστών στην πολιτική σκληρής λιτότητας της  κυβέρνησης Παπανδρέου και στη ΓΣΕΕ (που ελεγχόταν απόλυτα από το ΚΚΕ), όταν καλούσε ανοικτά την εργατική τάξη να αναδείξει  στελέχη που δεν είχαν σχέση με την κυβέρνηση, στην οποία ως γνωστό συμμετείχε το ΕΑΜ με έξι υπουργούς. 

Πάλη των Τάξεων. Ενάντια στην πολιτκή λιτότητας της κυβέρνησης της Απελευθέρωσης. Σημειωτέον, ότι το ΕΑΜ κρατούσε τα οικονομικά υπουργεία και φυσικά, το Υπουργείο Εργασίας (Μιλτιάδης Πορφυρογένης). Η συγκεκριμένη αντεργατική πολιτική, αποτελεί και ιστορικό παράδειγμα για το σημερινό ΚΚΕ, προκειμένου να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους ένα εργατικό, κομμουνιστικό κόμμα δεν πρέπει ποτέ να συμμετέχει σε αστικές κυβερνήσεις.

 Η εαμική λοιπόν βία ενάντια στους αρχειομαρξιστές στην Κατοχή και η έναρξη αμέσως μετά την Απελευθέρωση, συλλήψεων αρχειομαρξιστών στην Αττική, δεν θεωρήθηκαν θέματα κεντρικής πολιτικής ανάδειξης από την ηγεσία του κόμματός τους, μπροστά στα τρέχοντα και φλέγοντα πολιτικά ζητήματα. Σε αντιδιαστολή, τα λιγοστά μέλη της οργάνωσης που εκτελέστηκαν από τις κατοχικές δυνάμεις είχαν συνεχή προβολή, σε κάθε σχεδόν φύλλο της εφημερίδας, σε μια εμφανή προσπάθεια εγγραφής του κινήματος - έστω και καθυστερημένα - στις πολιτικές δυνάμεις της Αντίστασης.
Αντίθετα με ορισμένες ομάδες τροτσκιστών που στα γεγονότα του Δεκέμβρη είδαν επιχειρούμενο σταλινικό πραξικόπημα από τη μεριά του ΚΚΕ, οι αρχειομαρξιστές είδαν σωστά την ιμπεριαλιστική επέμβαση των Άγγλων στην Ελλάδα και ζήτησαν άμεση κατάληψη της εξουσίας από τον ΕΛΑΣ με στόχο την προλεταριακή επανάσταση. Η λογική της βίας του ΚΚΕ εναντίον τους δε μπορεί να ειδωθεί μόνο υπό το πρίσμα των μεσοπολεμικών αντιθέσεων τους η οποία πυροδοτήθηκε σε συνθήκες χάους, αλλά κυρίως με βάση την πολιτική πρόταση τους η οποία στη πράξη σήμαινε ενδεχόμενη προσπάθεια των αρχειομαρξιστών να δράσουν αυτόνομα, επηρρεάζοντας - σε συνθήκες πολέμου - τις ουσιαστικά ανεξέλεγκτες ένοπλες διαδηλώσεις του ΕΛΑΣ Αθηνών, και επιπλέον  προσπάθεια για όξυνση της σύγκρουσης, μια εξέλιξη, την οποία - όπως είναι σήμερα γνωστό το ΚΚΕ - δε θα επέτρεπε στη λογική του συμμαχικού πολέμου ενάντια στον Άξονα. (Ας μην ξεχνάμε ότι ο γενικά μετριοπαθής  γραμματέας του ΚΚΕ Γ. Σιάντος είχε για τους ίδιους λόγους αποκλείσει το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ από το πεδίο των μαχών της Αθήνας, αφού τα μέλη του είχαν θεωρηθεί οπαδοί της σύγκρουσης, ενώ παράλληλα είχε πραξικοπηματικά ανασυστήσει την Κεντρική Επιτροπή του ΕΛΑΣ με επιτελείο από εξωκομματικά στρατιωτικά στελέχη κεντρώας προέλευσης, στην προσπάθεια η σύγκρουση να μη γενικευθεί και να κρατηθεί σε μια χαμηλής έντασης μάχη εντός της Αττικής). 
Οι ενέργειες των αρχειομαρξιστών την περίοδο της Απελευθέρωσης και του Δεκέμβρη και το κατά πόσον δρούσαν προβοκατόρικα[13] στις ένοπλες διαδηλώσεις και στις συγκρούσεις, είναι ένα ζήτημα που θα πρέπει να διερευνηθεί από τους σύγχρονους Ιστορικούς. Να σημειωθεί ότι τον Σεπτέμβριο του 1944 μετά τα δραματικά γεγονότα της Μεσσηνίας, ο ίδιος ο Άρης Βελουχιώτης σε συνεργασία με τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο διέσωσαν  τους ταγματασφαλίτες της Πελοποννήσου και στην Αθήνα ο ΕΛΑΣ περιφρουρούσε τις συνοικίες ώστε να μην υπάρξουν μαζικές αντεκδικήσεις [14], σε αντίθεση με τους αρχειομαρξιστές που καλούσαν ανοικτά το λαό σε αυτοδικία[15].

Μετά τη Βάρκιζα

Το 1945, μετά τη συνθήκη της Βάρκιζας, άρχισε από τους αρχειομαρξιστές πιο σκληρή κριτική στα πεπραγμένα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ για τη Κατοχή[16] και ταυτόχρονα οι αναφορές για τα θύματά τους από τον ΕΛΑΣ, έγιναν συχνότερες και καταγγελτικές. Από αυτή την περίοδο και τις ομιλίες του αρχειομαρξιστή Ποντίκη τον Νοέμβριο του 1946, στο θέατρο Αλίκη[17] προέρχονται κυρίως τα σημερινά στοιχεία για τους αρχειομαρξιστές θύματα του ΕΛΑΣ υπό την οπτική της ολοκληρωτικής σύγκρουσης με το ΚΚΕ. 
Τέλος, στον εμφύλιο πόλεμο το αρχειομαρξιστικό κόμμα (πλέον Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδας/ΑΚΕ) στήριξε την κυβερνητική πλευρά, αλλά σε καμία περίπτωση, το κόμμα του 1949 δεν ήταν ίδιο με αυτό του 1944. Η σοσιαλδημοκρατική και αντικομμουνιστική τροπή του ιστορικού αυτού ρεύματος της εργατικής τάξης είχε πια ολοκληρωθεί. Ταυτόχρονα όμως, ολοκληρώθηκε η παρακμή και η εξαφάνιση.

Μια προσπάθεια κριτικής της στάσης των αρχειομαρξιστών στην Κατοχή

Η στάση του αρχειομαρξιστικού κόμματος δεν μπορεί να διαχωριστεί από γενικότερη την στάση των τροτσκιστικών κομμάτων επί της Κατοχής, παρότι υπήρξε από τη μεριά του πρώτου, μία παρουσία στο κίνημα Αντίστασης. Η κύρια διαφοροποίηση με τους τροτσκιστές, είναι ότι στην παραμονή της Απελευθέρωσης ο αρχειομαρξισμός κινήθηκε στοχευμένα σε ταύτιση με το μέρος του ΕΑΜ  ζητώντας ένοπλη κατάληψη της εξουσίας. Πιθανόν με τα πεπραγμένα του προσπαθούσε να δημιουργήσει ντε φάκτο καταστάσεις με αντεκδικήσεις σε δοσίλογους/δεξιούς, σε μια περίοδο που το ΕΑΜ κρατούσε απολογητική στάση για τις όποιες υπερβασίες του και προσπαθούσε να αποτρέψει μαζικές αντεκδικήσεις. Πολιτικά οι αρχειομαρξιστές δεν έπαιξαν κάποιο ουσιαστικό ρόλο αφού είναι φανερό ότι η αργοπορία της στήριξης του γιγάντιου ΕΑΜ (στα τέλη 1944) ήταν κομβικής σημασίας. 
Η καταστολή τους από το ΚΚΕ έγινε κυρίως λίγο πριν και κατά την περίοδο του Δεκέμβρη, σε μια προσπάθεια ελέγχου του εαμικού κόσμου από "αριστερά" λάθη και εκτροχιασμό των συγκρούσεων σε συνθήκες χάους. Στην περίοδο πολύ πριν την Απελευθέρωση μπορεί να θεωρηθεί ανοικτό το ζήτημα το εάν η ιδιότητα του αρχειομαρξιστή λειτούργησε ως κάτι παραπάνω από ένα απλό επιβαρυντικό στοιχείο.  
Η κύρια καταστολή που υπέστησαν ήταν στην Απελευθέρωση όπου ο ΕΛΑΣ έπρεπε να κρατήσει σε σιδερένια πειθαρχία τα μέλη του και το λαό που διψούσε για αντεκδικήσεις τις οποίες μια ιμπεριαλιστική αυτοκρατορία εκμεταλλεύονταν και έβρισκε αφορμή αλλά και δικαιολογία ώστε να μεταστρέψει την διεθνή κοινή γνώμη ώστε να συγκρουστεί με το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Οι αρχειομαρξιστές απείχαν από το μεγαλειώδες κίνημα της Αντίστασης και αποπειράθηκαν να το καθοδηγήσουν εκ των υστέρων, με μια "επαναστατική" όπως συνήθιζαν άλλωστε άποψη, ενώ οι δομές του κινήματος τους είχαν εκ των προτέρων απομονώσει. 
Ο λαός δεν στάθηκε δίπλα τους και η κατοπινή πολιτική εξαφάνισή τους πρέπει να ερμηνευθεί βάση της πολιτικής τους και όχι της βίας του ΕΑΜ-ΚΚΕ.

Βιβλιογραφία

  1. Χάγκεν Φλάισερ Στέμμα και σβάστικα, η Ελλάδα της Κατοχής και της Αντίστασης, 1941-1944, Αθήνα 2009, Το Βήμα βιβλιοθήκη, τ. Β΄, σ. 120
  2. Θεόδωρος Μπενάκης: Δημήτρης Γιωτόπουλος: Μια πορεία από τον επαναστατικό στο φιλελεύθερο Σοσιαλισμό, Εκδόσεις Κούριερ Εκδοτική 2003 σελ 144-5
  3. Κομμουνιστική Επιθεώρηση της εποχής της Φασιστικής Κατοχής, εκδόσεις ΚΑΖΑΝΤΖΑ, Αθήνα 1976 σελ 319
  4. Αιρετικές Διαδρομές, ο Ελληνικός Τροτσκισμός και ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος,Μάριος Εμμανουηλίδηςεκδόσεις φιλίστωρ, σ. 164-5
  5. Ιστορία του Μπολσεβικισμού Τροτσκισμού στην Ελλάδα,Κώστα Καστρίτη (Λουκάς Καρλιάφτης), εκδόσεις Εργατικής Πρωτοπορίας, τόμος 2, σελ 130
  6. Ταμτάκος, Γιάννης, Αναμνήσεις μιας ζωής στο επαναστατικό κίνημα, Κύκλοι Αντιεξουσίας, Θεσσαλονίκη 2003 σελ 138
  7. Ομιλία του αρχειομαρξιστή Γ. Ποντίκη, Συζήτηση που έγινε ανάμεσα στο ΚΚΕ και στο ΚΑΚΕ στις 15 Δεκέμβρη του 1946, στο Θέατρο «Αλίκη»
  8. Η λογική της ενδοαριστερής βίας: κομματικοί εναντίον τροτσκιστών/αρχειομαρξιστών Κώστας Παλούκης, ανακοίνωση στο Δεκεμβριανά 1944 Το παρελθόν και οι χρήσεις του Αθήνα, 12-13 Δεκεμβρίου 2014
  9. Δεκέμβρης του '44 φιλίστωρ, δεύτερη έκδοση 2000 επιμέλεια Γ. Φαράκος. Δεκέμβρης και αριστερή διαφωνία, Γαβρίλης Λαμπάτος σελ 129-131
  10. Πάλη των Τάξεων 13/2/45
  11. Λευτέρης Αποστόλου, Κομμουνιστική Επιθεώρηση, 31-32 (1944) 108-109 : Ο Αρχειομαρξισμός και η "Πάλη των Τάξεων" εκμεταλλεύονται τη δίκαιη αγανάχτηση του κόσμου για τις τέτοιες ενέργειες της αντίδρασης, και προσπαθούν να σπρώξουν τους εργαζόμενους σε ενέργειες που να στηρίζουν το παιχνίδι της αντίδρασης.

  12. Πάλη των Τάξεων, 26 Μάη του1945.
    17.  Ιδεολογική πάλη του ΚΚΕ και στις παραφυάδες του ελληνικού τροτσκισμού. (... ανατυπώθηκε από την "Κομμουνιστική Επιθεώρηση" του 1947, και επανεκδόθηκε στη Μεταπολίτευση απ' τις "Εκδόσεις του Λαού", εκδοτικός οργανισμός του ΕΚΚΕ.

    Αφορά 5 κοινές εκδηλώσεις - συζητήσεις μεταξύ του ΚΚΕ και των τροτσκιστικών οργανώσεων Κομμουνιστικό Διεθνιστικό Κόμμα Ελλάδας, Διεθνής Επαναστατική Πρωτοπορεία και Κομμουνιστικό Αρχειομαρξιστικό Κόμμα Ελλάδας, ύστερα από πρόταση του ΚΚΕ.)